ห่างไกลมะเร็งเต้านม! วิธีตรวจเต้านมด้วยตัวเอง และ การสังเกตอาการผิดปกติเสี่ยงมะเร็ง
สาเหตุของการเกิดโรคมะเร็งเต้านม ยังไม่ทราบชัดเจนแน่นอน ดังนั้น การป้องกันที่ดีที่สุด คือ การค้นพบโรคให้เร็วที่สุด เริ่มจากการสังเกตตัวเองด้วย วิธีตรวจเต้านมด้วยตัวเอง เทคนิคเบื้องต้นในการป้องกันมะเร็งเต้านม ให้ห่างไกลจากตัวคุณ
อาการผิดปกติ เสี่ยงเป็นมะเร็งเต้านม
- มีก้อนที่เต้านม (แค่ 15 – 20% ของก้อนที่คลำได้เท่านั้นที่เป็นมะเร็ง)
- มีการเปลี่ยนแปลงขนาดและรูปร่างของเต้านม
- ผิวหนังเปลี่ยนแปลง เช่น รอยบุ๋ม ย่น หดตัวหนาผิดปกติ บางส่วนเป็นสะเก็ด
- หัวนมมีการหดตัว คัน หรือ แดงผิดปกติ
- มีเลือดหรือน้ำออกจากหัวนม (20% ของการมีเลือดออกจะเป็นมะเร็ง)
- เจ็บเต้านม มะเร็งเต้านมส่วนใหญ่ไม่เจ็บ นอกจากก้อนโตมากแล้ว
- การบวมของรักแร้ เพราะต่อมน้ำเหลืองโต
ควรปรึกษาแพทย์ทันทีเมื่อพบอาการผิดปกติ เพราะ
การดูแลและป้องกันมะเร็งเต้านม
- การตรวจด้วยตัวเองเป็นประจำ เดือนละครั้ง
- ตรวจโดยแพทย์
- ตรวจเอกซเรย์เต้านม (Mammography) เมื่อถึงวัยอันสมควร
ใครที่ควรเริ่มดูแลเต้านมด้วยตนเอง
- ผู้หญิงที่มีอายุ 20 ปีขึ้นไป ควรเริ่มตรวจเต้านมด้วยตนเองทุกเดือน
- ช่วงเวลาที่เหมาะสมสำหรับตรวจเต้านมด้วยตนเอง คือ 3 วัน นับจากประจำเดือนหมด ส่วนสตรีวัยหมดประจำเดือน ให้กำหนดวันที่จดจำง่าย และตรวจในวันเดียวกันของทุกๆ เดือน
- ก้อนที่คลำได้บริเวณเต้านม ไม่ใช่ถุงน้ำหรือเนื้องอกธรรมดาเสมอไป อาจเป็นมะเร็งเต้านมได้ ควรรีบปรึกษาแพทย์หากคลำพบก้อนที่ผิดปกติ
- สำหรับผู้ที่มีประวัติ มีบุคคลในครอบครัวเป็นโรคมะเร็งเต้านม ควรปรึกษาแพทย์เพื่อขอคำแนะนำ
การตรวจเต้านมด้วยตนเอง (Breast Self-Examination)
การตรวจเต้านมด้วยตนเองเป็นสิ่งแรกที่ผู้หญิงทุกคนสามารถทำ เพื่อป้องกันตนเองจากมะเร็งเต้านมได้ การตรวจเต้านมด้วยตนเองมีประโยชน์ในการทำให้เรารู้สึกถึงธรรมชาติของเต้านมตนเอง เมื่อมีสิ่งผิดปกติเกิดขึ้น ก็จะสามารถสังเกตได้ด้วยตนเอง
มีวิธีการตรวจเต้านมด้วยตนเอง 3 ท่า ดังนี้
ยืนหน้ากระจก
- ปล่อยแขขนข้างลำตัวตามสบาย เปรียบเทียบเต้านมทั้งสองข้างว่ามีการบิดเบี้ยวของหัวนม หรือ มีสิ่งผิดปกติหรือไม่
- ประสานมือทั้งสองข้างเหนือศีรษะ สังเกตตนเอง และกลับมาเท้าเอว สำรวจหาสิ่งผิดปกติ
- โค้งตัวมาด้านหน้า ใช้มือทั้งสองข้างวางบนเข่า หรือ เก้าอี้ ให้เต้นมห้อยลงไปตรงๆ เพื่อให้สามารถมองเห็นสิ่งผิดปกติได้ชัดเจนมากขึ้น
นอนราบ
- นอนในท่าที่สบาย เมื่อต้องการตรวจเต้านมข้างขวา ให้สอดหมอนหรือม้วนผ้าใต้ไหล่ขวา
- ยกแขนขวาเหนือศีรษะ เพื่อให้เต้านมข้างนั้นแผ่ราบ ทำให้สามารถคลำหาก้อนเนื้อได้ง่ายขึ้น โดยเฉพาะส่วนบนด้านนอกจะมีเนื้อนมหนามากที่สุด และเกิดมะเร็งบ่อยที่สุด
- ใช้กึ่งกลางด้านบนของนิ้วมือซ้าย (นิ้วชี้ นิ้วกลาง และนิ้วนาง) คลำทั่วเต้านม และรักแร้ โดยห้ามบีบเนื้อเต้านม เพราะจะทำให้รู้สึกเหมือนเจอก้อนเนื้อ ซึ่งที่จริงแล้วไม่ใช่
- ทำวิธีการเช่นนี้กับเต้านมซ้าย
ขณะอาบน้ำ
- ผู้ที่มีเต้านมขนาดเล็ก ให้วางมือข้างเดียวกับเต้านมที่ต้องการตรวจบนศีรษะ และใช้มืออีกข้างคลำในทิศทางเดียวกับที่คุณใช้ในท่านอน
- ผู้ที่มีเต้านมขนาดใหญ่ ให้ใช้นิ้วมือข้างนั้นประคอง และ ตรวจคลำเต้านมจากด้านล่าง ส่วนมืออีกข้างตรวจคลำจากด้านบน
วิธีการกด 3 ระดับ
ประกอบด้วย
- การกดเบาๆ เพื่อให้รู้สึกถึงบริเวณใต้ผิวหนัง
- การกดปานกลาง เพื่อให้รู้สึกถึงกึ่งกลางของเต้านม
- การกดหนักขึ้น เพื่อให้รู้สึกได้ถึงส่วนลึกใกล้ผนังปอด
ขอขอบคุณข้อมูลจากแผนกศัลยกรรม โรงพยาบาลนครธน อ้างอิงข้อมูลจากกระทรวงสาธารณสุข ร่วมกับมูลนิธิถันยรักษ์ ในพรบรมราชูปถัมภ์พระศรีนครินทราบรมราชชนนี
บทความที่น่าสนใจ
ความเชื่อผิดๆเกี่ยวกับมะเร็งเต้านม ที่สาวๆ ทุกคนควรรู้
ข้อควรรู้ก่อน ตรวจมะเร็งเต้านม เพื่อความเข้าใจที่ถูกต้องของผู้หญิงทุกคน