ASK EXPERT เป็นโรคหัวใจต้องสวมอุปกรณ์วัดสัญญาณชีพหรือไม่
มีคำถามว่า ถ้าเป็นโรคหัวใจแล้ว ขณะออกกำลังกายจำเป็นต้องสวมอุปกรณ์เพื่อวัด สัญญาณชีพและเตือนให้ทราบเมื่อหัวใจทำงานผิดปกติหรือไม่ คุณหมอนิธิให้คำตอบว่า
“ปัจจุบันมีอุปกรณ์สวมข้อมือหรือติดตามตัวเพื่อช่วยเตือนเมื่อเกิดความผิดปกติ ของหัวใจมากมาย แต่สิ่งที่ดีที่สุดคือ ความมีสติรู้ตัวของคนไข้ หากเราฝึกสติ สม่ำเสมอจะรู้ว่า ออกกำลังกายเท่านี้จะรู้สึกเหนื่อยมากน้อยเพียงใด เมื่อรู้สึกถึงความ ผิดปกติ ต้องหยุดพัก อย่าฝืน
“หากเป็นคนไข้ในช่วงเข้าโปรแกรมฟื้นฟูสมรรถภาพหัวใจ แพทย์จะค่อยๆ ปรับ โปรแกรมการออกกำลังกายให้หนักขึ้น ทำให้คนไข้ค่อย ๆ เรียนรู้เรื่องความหนัก – เบาของ การออกกำลังกาย แพทย์จะเตือนให้คนไข้ในโปรแกรมฝึกจับความรู้สึกของตนเองไปด้วย วิธีนี้เป็นหลักการเดียวกันกับการฝึกสตินั่นเอง
“ตัวอย่างเช่น คนไข้มีอัตราการบีบตัวของหัวใจร้อยละ 15 เริ่มแรกเราจะออกแบบ โปรแกรมให้เขาวิ่งเหยาะ ๆ ให้ร่างกายค่อย ๆ ปรับตัว หัวใจใช้ออกซิเจนน้อยลง หัวใจ ที่เสียอยู่ก็เสียไป แต่ส่วนที่ยังทำงานดีอยู่ก็ทำงานทดแทนกันไป ต่อมาเขาก็จะวิ่งได้ ระยะทางที่เพิ่มขึ้นเป็น 1 2 3 4 และ 5 กิโลเมตรตามลำดับ
คุณหมอนิธิอธิบายว่า ได้นำแนวทางดังกล่าวมาใช้ฟื้นฟูสมรรถภาพคนไข้โรคหัวใจ ที่ศูนย์การแพทย์จุฬาภรณ์เฉลิมพระเกียรติ เพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติ ศาสตราจารย์ ดอกเตอร์ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี ในโอกาส ที่ทรงเจริญพระชนมายุ 60 พรรษา โดยเปิดให้บริการไปเมื่อวันที่ 1 ธันวาคม 2560 ที่ผ่านมา
ศูนย์การแพทย์จุฬาภรณ์เฉลิมพระเกียรติตั้งอยู่ที่ศูนย์ราชการแจ้งวัฒนะ กรุงเทพฯ เป็นโรงพยาบาลขนาด 50 เตียง ซึ่งมีทั้งศูนย์หัวใจและหลอดเลือด ศูนย์กระดูกและข้อ ศูนย์เต้านม โดยทางศูนย์หัวใจเปิดให้บริการทั้งด้านการรักษา โรคหัวใจ และฟื้นฟูผู้ป่วย โรคหัวใจ ให้มีสุขภาพแข็งแรง สามารถกลับมาทำกิจกรรมต่างๆ ในชีวิตประจำวันได้ ด้วยโปรแกรมฟื้นฟูสมรรถภาพหัวใจซึ่งดูแลโดยแพทย์และนักกายภาพที่มีความเชี่ยวชาญ ทำให้ร่างกายของคนไข้ที่เดิมตอบสนองต่อการทำงานของหัวใจได้ไม่ดีนักค่อย ๆ เพิ่ม
การตอบสนองจนเข้าสู่สภาวะปกติได้ตามลำดับ
MEDITATION FOR HEALTHY HEART ฝึกสมาธิ ลดความดันโลหิต เพิ่มภูมิต้านทาน
เมื่อบำรุงกายให้ฟิตแล้วก็อย่าลืมบำรุงใจให้ปลอดโปร่งอยู่เสมอ ซึ่งคุณหมอนิธิแนะว่า
“ผมแนะนำคนไข้ให้ฝึกสติ เมื่อเรามีสติจะรู้เนื้อรู้ตัวเร็วขึ้นจิตใจเข้มแข็งขึ้นเมื่อไปออกกำลังกาย ก็มีวินัย ทำตามโปรแกรมฝึกได้ต่อเนื่อง เมื่อกินอาหารจะไวต่อการรับรส โดยรวมสติจะช่วยให้ จิตของเราไวต่อความเปลี่ยนแปลง ทำให้เรารับรู้ถึงประโยชน์ที่เกิดขึ้นได้เร็ว ยิ่งทำยิ่งเห็นผลก็จะยิ่ง ทำได้ต่อเนื่องมากขึ้นเรื่อยๆ
“ปัจจุบันมีงานวิจัยระบุว่า การเจริญสติเป็นประจำจะช่วยให้ความดันโลหิตลดลงและควบคุมความดัน โลหิตได้ง่ายขึ้น การทำงานของหัวใจดีขึ้น ภูมิต้านทานสูงขึ้น การนอนดีขึ้น ดีต่อสุขภาพโดยรวม”
คุณหมอนิธิเล่าถึงวิธีที่แนะนำให้คนไข้ฝึกเจริญสติซึ่งทำตามได้ง่าย ดังนี้
- สวดมนต์ วิธีนี้ง่ายกว่าบอกให้คนไข้นั่งสมาธิ เพราะเขามักจะบ่นว่าน่าเบื่อหรือเมื่อย ผมจะขอ ให้สวดมนต์ บทไหนก็ได้ที่เขาจำได้ ถ้าไม่มีก็ท่องสั้น ๆ นะโมหรือพุทโธ ท่องไปเรื่อยๆ ให้รู้ตัวเสมอ เริ่มจากระยะเวลาสั้นๆ แค่ 1 นาที 5 นาที แล้วค่อยๆ เพิ่มเวลาไปเรื่อยๆ โดยคุณหมอนิธิอธิ บายว่าการออกกำลังเป็นการฝึกกาย แต่การนั่งสมาธิเป็นการฝึกจิตใจ เมื่อทำเป็นประจำทุกวันจิตจะเข้มแข็ง ว่องไวขึ้น เมื่อสมดุลกาย – ใจเกิด โรคก็น้อยลง
หากดูแลสุขภาพครบทั้งด้านอาหาร ออกกำลังกาย และจิตใจได้ดังที่แพทย์ผู้เชี่ยวชาญแนะนำ เช่นนี้ รับรองว่าลดโอกาสเสี่ยง โรคหัวใจ ได้แน่นอน
จาก คอลัมน์เรื่องพิเศษ นิตยสารชีวจิต ฉบับ 464
บทความน่าสนใจอื่นๆ
เคล็ด(ไม่)ลับ ช่วย ยืดอายุ ตับ ไต หัวใจ สมอง ตา (ของแท้ ต้องที่นี่เท่านั้น)
เทคนิคเดินเร็ว ลดเสี่ยงโรคหัวใจ
เทคโนโลยีใกล้ตัว กู้ชีพผู้ป่วยหัวใจวาย เฉียบพลัน
