พันธุกรรมมะเร็ง “ปากมดลูก” หลีกเลี่ยงไม่ได้แต่ลดความเสี่ยงได้
เวลามีคนในครอบครัวเป็นมะเร็งปากมดลูก ตั้งแต่ย่ายายเป็น คุณแม่เป็น พี่หรือน้องสาวเป็น เป็นธรรมดาที่เราจะเริ่มเกิดความวิตกกังวล ว่า พันธุกรรมมะเร็ง อาจทำให้เราไม่วายต้องเป็นไปกับเขาด้วย เช่นเดียวกับความข้องใจของคนไข้สาวท่านหนึ่งที่มาระบายความกังวลนี้กับแพทย์หญิงชัญวลี ศรีสุโข คอลัมนิสต์ประจำนิตยสารชีวจิตของเรา
ความกังวลจากทางบ้าน
คุณนิพพาดา (นามสมมติ) มาหาดิฉันด้วยเรื่อง “อยากปรึกษาวิธีป้องกันมะเร็ง” เมื่อถามเหตุผลว่าทำไม เธออธิบายว่า “หมอจะไม่ให้ฉันกลัวมะเร็งได้อย่างไร แม่ของฉันเป็นมะเร็งปากมดลูกเสียชีวิต พี่สาวเป็นมะเร็งมดลูกเสียชีวิต และตอนนี้น้องสาวก็กำลังเป็นมะเร็งรังไข่ ฉันจึงอยากหาวิธีป้องกันไม่ให้เป็นมะเร็ง”
วันนี้มาคุยกันเรื่องวิธีป้องกันมะเร็งอวัยวะสืบพันธุ์สตรีที่มักพบในกลุ่มผู้หญิงวัยทำงาน โดยเฉพาะมะเร็งปากมดลูกกันค่ะ
ปัจจัยเสี่ยงของมะเร็งปากมดลูก
มะเร็งชนิดนี้เกิดจากการติดเชื้อไวรัสเอชพีวี(HPV: Human Papilloma Virus) ชนิดที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งปากมดลูกสูง ซึ่งมักเกิดในผู้หญิงที่แต่งงานเร็ว มีคู่นอนหลายคน ภูมิต้านทานต่ำ สูบบุหรี่ ฯลฯ
อาการแสดงอย่างไร
หากเป็นระยะเริ่มแรกหรือระยะที่เซลล์ผิดปกติมักไม่แสดงอาการใดๆ หากเป็นระยะลุกลามอาจมีตกขาว ตกขาวปนเลือด เลือดออกจากช่องคลอดอย่างผิดปกติหรือเลือดออกหลังจากมีเพศสัมพันธ์
9 วิธีป้องกันก่อนมะเร็งปากมดลูกถามหา
• ฉีดวัคซีน เนื่องจากร้อยละ 99.7 ของมะเร็งปากมดลูก เกิดจากการติดเชื้อไวรัสเอชพีวี จึงแนะนำว่าควรฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสเอชพีวีในผู้หญิงที่มีอายุ9 – 26 ปี
ในต่างประเทศ เช่น อังกฤษ สหรัฐอเมริกา ออสเตรเลีย มีการจัดให้วัคซีนป้องกันไวรัสเอชพีวีอยู่ในโปรแกรมวัคซีนแห่งชาติ โดยจะฉีดให้เด็กผู้หญิงทุกคน ที่มีอายุ12 ปี อย่างไรก็ตาม การฉีดวัคซีนสามารถป้องกันการเกิดมะเร็งปากมดลูกได้ร้อยละ 70 ดังนั้น แม้ฉีดวัคซีน
ครบ (3 เข็ม) ก็ยังควรต้องตรวจคัดกรองเพื่อหามะเร็งปากมดลูกเหมือนคนที่ไม่ได้ฉีดวัคซีน
• มีเพศสัมพันธ์เมื่ออายุมากกว่า 17 ปี เพราะยิ่งอายุน้อย ปากมดลูกจะยิ่งไวต่อการเกิดมะเร็ง
• ไม่มีเพศสัมพันธ์สำส่อนหรือมีคู่นอนหลายคน เนื่องจากมีโอกาสติดเชื้อไวรัสเอชพีวีหลายชนิด ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งปากมดลูก
• ไม่สูบบุหรี่ งานวิจัยพบว่า การสูบบุหรี่เพิ่มการเกิดมะเร็งปากมดลูก 2 เท่า
• หลีกเลี่ยงสิ่งสกปรก งานวิจัยในประเทศไทยพบว่า การแช่น้ำโคลนในผู้หญิงที่มีอาชีพงมหอย เพิ่มการเกิดมะเร็งปากมดลูกอย่างมีนัยสำคัญ
• คุมกำเนิดให้ดี ไม่ควรกินยาคุมกำเนิดติดต่อกันนานเกิน 5 ปี เพราะจากงานวิจัยพบว่า ทำให้เพิ่มอัตราการเกิดมะเร็งปากมดลูก ควรใช้ถุงยางอนามัยเป็นประจำ เนื่องจากสามารถลดการเกิดมะเร็งปากมดลูกได้ร้อยละ 20 – 60 ส่วนการคุมกำเนิดด้วยวิธีขัดขวางไม่ให้อสุจิเข้าสู่ปากมดลูก เช่น หมวกยางครอบปากมดลูก แผ่นไดอะแฟรมกั้นปากมดลูก ยาฆ่าอสุจิก็สามารถลดการเกิดมะเร็ง ปากมดลูก แต่เป็นการคุมกำเนิดที่ไม่ได้รับความนิยม
• กินอาหารที่มีวิตามินซีสูง งานวิจัยระบุว่าสามารถลดการเกิดมะเร็งปากมดลูกได้ร้อยละ 30-50
• ตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกเป็นประจำ แม้ไม่มีอาการผิดปกติอะไร เนื่องจากมะเร็งปากมดลูกเป็นมะเร็งชนิดเดียวที่สามารถตรวจพบเซลล์ผิดปกติตั้งแต่ระยะก่อนที่มะเร็งจะลุกลามถึงสิบปี
การคัดกรองในปัจจุบันมี2 แบบ แบบแรกคือ ตรวจหาเซลล์ผิดปกติ ที่เรียกว่า การทำแป๊ปสเมียร์(pap smear) ทั้งนี้ควรตรวจตั้งแต่
อายุ21 ปีขึ้นไป หากผลการคัดกรองเป็นลบติดต่อกัน 3 ปีสามารถคัดกรอง 3 ปีต่อ 1 ครั้งได้ แต่หากมีเพศสัมพันธ์ตั้งแต่อายุน้อย ไม่ควรรอจนถึงอายุ 21 ปีควรคัดกรองมะเร็งปากมดลูกภายใน 3 ปีหลังมีเพศสัมพันธ์
อีกแบบคือ ตรวจหาไวรัสเอชพีวีร่วมกับการทำแป๊ปสเมียร์ โดยควรคัดกรองในผู้หญิงที่มีอายุ 30 ปีขึ้นไป หากการตรวจให้ผลเป็นลบทั้งสองแบบสามารถตรวจ 3 ปีต่อ 1 ครั้งได้
• ระวังการติดเชื้อเอชไอวี/ เอดส์ เพราะการติดเชื้อเอชไอวีกระตุ้นให้เกิดมะเร็งปากมดลูก
นอกจากนี้ยังมีวิธีทั่วไปที่ช่วยป้องกันมะเร็งปากมดลูก รวมทั้งมะเร็งอวัยวะสืบพันธุ์สตรีอื่นๆ ดังนี้
ระดับปฐมภูมิคือ ป้องกันไม่ให้เป็นโรคมะเร็ง ได้แก่
– ทำให้ร่างกายแข็งแรงและมีภูมิต้านทานดี ด้วยการกินอาหารที่มีประโยชน์และมีสารแอนติออกซิแดนต์(antioxidant) เป็นประจำ เช่น ผักสด ธัญพืช ผลไม้ ถั่ว พักผ่อนให้เพียงพอ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ ไม่ว่าจะเป็นรำกระบอง โยคะ ชี่กง โดยทำอย่างน้อยวันละ 20 – 40 นาที สัปดาห์ละ 3 – 4 ครั้ง และลดความเครียดในแบบที่ตนเองถนัด เช่น อ่านหนังสือ นวด ทำสปา ผ่อนคลายกล้ามเนื้อ
– รักษาโรคที่ทำให้ภูมิต้านทานของร่างกายตกให้หายเป็นปกติมาก ที่สุด เช่น โรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง ภูมิแพ้หรือภูมิต้านทาน
บกพร่อง
– ละเว้นปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดมะเร็งแต่ละชนิด ฉีดวัคซีนป้องกันเชื้อโรค เช่น ไวรัสเอชพีวีฯลฯ
ระดับทุติยภูมิ คือ ตรวจและรักษาก่อนที่จะเป็นมะเร็งชนิดลุกลาม โดยสังเกตอาการผิดปกติของตนเองและไปพบแพทย์ เพื่อตรวจหามะเร็งระยะเริ่มแรก หรือตรวจแป๊ปสเมียร์ประจำปีเพื่อหาเซลล์มะเร็งปากมดลูก เป็นต้น
ระดับตติยภูมิ คือ รักษาโรคมะเร็งระยะลุกลามที่เป็นให้ดีที่สุด
ไม่ว่าจะเสี่ยงหรือไม่เสี่ยงเป็นมะเร็งปากมดลูก ขอย้ำว่าคุณผู้หญิง ทุกคนควรดูแลสุขภาพอย่างสม่ำเสมอค่ะ
ชวนสาวๆ เช็ก มะเร็งจุดซ่อนเร้นของผู้หญิง
มะเร็งอวัยวะสืบพันธุ์สตรีมีอะไรบ้าง
ประกอบด้วยมะเร็งปากมดลูก (Cervical Cancer) มะเร็งรังไข่ (Ovarian Cancer) มะเร็งมดลูก (Endometrium Cancer) มะเร็งท่อนำไข่ (Fallopian Tube Cancer) มะเร็งช่องคลอด (Vaginal Cancer) และมะเร็งปากช่องคลอด (Vulvar Cancer)
สาเหตมะเร็งอวัยวะสืบพันธ์ุสตรี
1. มีหน่วยพันธุกรรมหรือยีนที่กระตุ้นให้เกิดมะเร็งอวัยวะสืบพันธุ์สตรี ยีนเหล่านี้อาจได้รับถ่ายทอดมาจากพันธุกรรมหรือเกิดการกลายพันธุ์จากสิ่งแวดล้อมที่เป็นพิษในปัจจุบัน เช่น สูบบุหรี่ ได้รับสารพิษ เซลล์เสื่อมเนื่องจากอายุมาก เป็นต้น
2. ติดเชื้อโรคบางชนิด เช่น ไวรัสเอชพีวี
3. มีสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสมแก่การกระตุ้นให้เกิดมะเร็งอวัยวะสืบพันธุ์สตรี เช่น ภูมิต้านทานบกพร่อง ความอ้วน ความผอม อายุมาก ความสกปรก การกินฮอร์โมน ฯลฯ
ผู้หญิงคนไหนที่เสี่ยงเป็นมะเร็งอวัยวะสืบพันธุ์สตรี
แม้มะเร็งในกลุ่มนี้จะมีปัจจัยเสี่ยงของโรคต่างกัน แต่ผู้หญิงทุกคนก็มีความเสี่ยงด้วยกันทั้งนั้น
ข้อมูลจากประเทศสหรัฐอเมริกาในปีล่าสุดพบว่า ผู้หญิงจำนวน 78,000 รายป่วยเป็นมะเร็งอวัยวะสืบพันธุ์สตรี และเสียชีวิตถึง 28,000 ราย โดยเกินร้อยละ 50 ของผู้หญิงที่ป่วยเป็นมะเร็งไม่มีปัจจัยเสี่ยงในการเป็นมะเร็งกลุ่มนี้เลย
รู้อย่างงี้ก็อย่าประมาทไม่ว่าจะมีพันธุกรรมมะเร็งหรือไม่ เอาชัวร์ไว้ก่อนควรตรวจเช็กเป็นประจำ มีโอกาสก็ฉีดวัคซีนให้ครบด้วยจะช่วยป้องกันมะเร็งปากมดลูกได้อย่างมีประสิทธิภาพค่ะ
บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ
ประสบการณ์สุขภาพ : เอาชนะโรคมะเร็งปากมดลูก ด้วยวิถี “ชีวจิต”
หมอสูติแชร์ประสบการณ์ คนไข้มะเร็งปากมดลูก ระยะเริ่มต้น
อายุเยอะก็ควรไปตรวจหาความเสี่ยงโรค มะเร็งปากมดลูก
คุณผู้หญิงต้องรู้จักและเข้าใจ ไวรัสเอชพีวี เพื่อป้องกัน มะเร็งปากมดลูก
